Peter Tom Jones

VN-klimaatrapport legt een bom onder huidige klimaatbeleid  

Peter Tom Jones & Els Keytsman
donderdag 1 februari 2007 - Peter Tom Jones en Els Keytsman opperen dat het VN-klimaatrapport een bom legt onder het huidige klimaatbeleid Vandaag geven duizenden mensen gehoor aan de oproep van L’Alliance pour la Planète om iets voor 20 uur de lichten te doven. Zo tonen burgers symbolisch hun ongerustheid over de klimaatverandering en de lauwe politieke reacties daarop. De directe aanleiding voor deze actie is de bekendmaking morgen van een nieuw rapport van het VN-klimaatpanel (IPCC).

Dat uitgebreide rapport is heus titanenwerk: drie jaar lang hebben honderden wetenschappers de vakliteratuur gewikt en gewogen. Omdat het IPCC enkel vakliteratuur analyseert en samenvat - en zelf geen onderzoek uitvoert - zal het weinig verrassingen in petto hebben. Wie die literatuur volgt, kent de sterke wetenschappelijke consensus over de oorzaken, de ernst en de urgentie van het klimaatvraagstuk: de aarde warmt op, de mens is hier grotendeels verantwoordelijk voor en de toekomstige opwarming zal minstens ’gematigd sterk’ zijn. Intussen is het bijna zeker dat de grens voor ’gevaarlijke interferentie met het klimaat’ - een stijging van de temperatuur met 2 graden Celsius tegenover de pre-industriële waarde - zal worden overschreden. Het rookgordijn dat door de laatste klimaatontkenners werd opgetrokken, zal met het nieuwe rapport voor eens en altijd optrekken. Als 2006 het jaar was waarin de wereld eindelijk inzag dat klimaatopwarming een ernstig probleem is, dan moet 2007 het jaar worden waarin de politiek actie onderneemt. De ’summary for policy makers’ van het rapport zal dan ook bijzonder relevant zijn: de samenvatting is de politieke vertaling van duizenden pagina’s klimaatonderzoek.

Hoewel deze week nog heel wat over punten en komma’s van de uiteindelijke tekst werd gepalaverd, was over de kern van de zaak weinig discussie mogelijk. Om de opwarming min of meer binnen de perken te houden, heeft men nog tien à vijftien jaar om het roer om te gooien. Voert men geen ernstig klimaatbeleid, dan overschrijdt men wellicht het point of no return: de opwarming kan dan in een runaway-modus terechtkomen, een situatie waarin de opwarming zichzelf voedt en versterkt. En zoals het Sternrapport heeft aangetoond, zal voortdoen als vandaag zorgen voor economische schade van 5 à 20 procent van het bruto mondiaal product. We kunnen dan ook niet genoeg onderstrepen welke zware verantwoordelijkheid klimaatsceptici dragen: mede door hun toedoen heeft de internationale gemeenschap jaren verloren om de oorzaken van de opwarming te bestrijden. Gedane zaken nemen geen keer. De politiek moet wel dringend werk maken van een verregaand post-Kyotoakkoord, waarin men voor de periode na 2012 op een rechtvaardige wijze alle landen ter wereld betrekt. Rijke landen zullen het initiatief moeten nemen. Pas als wij onze uitstoot drastisch doen dalen (80 à 90 procent tegen 2050), kunnen we van landen als China, Brazilië en India verwachten dat zij overschakelen naar een lagekoolstofeconomie. Hoe sneller deze duurzaamheidtransitie wordt ingezet, hoe groter de kans dat het doemscenario wordt vermeden.

Dat brengt ons bij het Belgische en Vlaamse klimaatbeleid. Het is bekend: onze regeringen halen hun Kyotodoelstellingen niet. En die gaan over een broeikasgasreductie van enkele luttele procenten ten opzichte van het referentiejaar 1990. Om reducties te halen van eerst 50 procent (tegen 2030) en nadien 80 procent (tegen 2050) zijn enkele groene correcties ruim onvoldoende. De vraag is trouwens niet of men vandaag iets doet. Het gaat erom of men voldoende doet om klimaatcatastrofes te voorkomen. Er is een radicale ecologische omslag nodig. Die is niet vanzelfsprekend, maar wel realistisch. Wie die uitdaging niet aangaat, kiest de facto voor een doemscenario. De strijd tegen de klimaatverandering dwingt iedereen te kiezen voor een ecologische economie: met biofysische grenzen aan groei, lager energieverbruik, andere productiewijzen en meer gedecentraliseerde stroomproductie.

Vorige week riepen we iedereen op een klimaatpact te sluiten, een ecologische New Deal, een echt pact dat rekening houdt met de noden van deze én van volgende generaties. De grote sociale uitdagingen van globalisering, vergrijzing en immigratie dienen in dit perspectief mee aangepakt te worden. Voor ons gaat het om een nationaal klimaatpact met heldere objectieven voor de noodzakelijke energietransitie, klimaatbeleid, nieuwe tewerkstelling door ecologische innovatie, de strijd tegen energiearmoede en sociale ongelijkheid en meer democratische controle over de energievoorziening. Hiervoor moeten werkgevers en werknemers, het middenveld en de verschillende overheden de handen in elkaar slaan.

Dit pact kan een voorbeeld zijn voor de andere landen. Alleen als alle landen beseffen dat ze in hetzelfde schuitje zitten, bestaat de kans dat wij de klimaatuitdaging succesvol kunnen aangaan. Het is een afspraak met de geschiedenis die we niet mogen missen.