"CO2 is niet de grote boosdoener bij de klimaatverandering en de opwarming van de aarde", dat is de conclusie van een groot wetenschappelijk onderzoek van het KMI dat deze zomer nog wordt gepubliceerd. Dat koolstofdioxide (CO2) wel degelijk een rol speelt bij de opwarming van de aarde wordt niet betwist. "Alleen kan het onmogelijk de doorslaggevende rol zijn die er nu van wordt gemaakt", zegt klimatoloog Luc Debontridder. Die stelt verder: "Niet CO2 maar waterdamp is het belangrijkste broeikasgas. Dat is verantwoordelijk voor ruim 75 procent van het broeikaseffect. Dat zijn louter wetenschappelijke feiten, maar door de film van Al Gore is de invloed van CO2 zo gehypet dat niemand die feiten nog in rekening neemt", aldus Debontridder. 

Opnieuw stellen we vast dat er nodeloos mist wordt gecreëerd. Het is inderdaad zo dat waterdamp (H2O) een krachtiger (en belangrijker) broeikasgas is dan CO2, maar de waterdamp is een interne component van het systeem via de hydrologische cyclus. Waterdamp is een terugkoppeling (feedback) op de externe verstoring door het inbrengen van CO2 en andere antropogene broeikasgassen (lachgas, methaan etc.). Op zichzelf zou de vochtigheid van de atmosfeer niet veranderen, maar door de initiële verstoring van de stralingsbalans door de extra CO2 (en andere broeikasgassen) neemt de temperatuur en de vochtigheid in de atmosfeer toe. Hier komt bovendien een negatieve (dus afkoelende) feedback door het hogere albedo-effect vanwege meer wolken. Het albedo-effect verwijst naar de weerkaatsing van de UV-straling van de zon. Zo heeft bijvoorbeeld ijs een hoger albedo-effect dan water. Idem voor wolken ten opzichte van gewone lucht. Meer wolken betekenen een hogere weerkaatsing waardoor er minder energie het aardoppervlak bereikt en er een afkoeling kan plaatsvinden.

Essentieel in dit verhaal is dat de oorzaak van de klimaatsverandering wel degelijk de CO2-stijging is (samen met de andere antropogene broeikasgassen) als gevolg van verbranding van fossiele brandstoffen en wijzigingen in landgebruik (cf. ontbossing, landbouw etc.). Het stralingseffect van waterdamp is een positieve (opwarmende) feedback, net zoals de afname van het zee-ijs en de sneeuwbedekking dat zijn. Als je de KMI-redenering rechtlijnig doortrekt, kun je evengoed stellen dat de opwarming in de Noordelijke poolstreek het gevolg is van de afname van de ijs- en sneeuwbedekking. Dat klopt in essentie maar het is een gevolg van een externe (menselijke) verstoring. De IPCC-modellen houden daar natuurlijk allemaal rekening mee.

Conclusie: eens te meer slaagt men erin om mist te spuiten. Voor de leek komt dit allemaal onbegrijpelijk over. De reactie is er dan één van business as usual. Ondertussen verliezen we kostbare tijd om de initiële oorzaak van  de klimaatopwarming (destabilisatie), namelijk de antropogene uitstoot van broeikasgassen zoals CO2, methaan en lachgas, drastisch te bestrijden.

Het trieste resultaat is dat, net op het moment wanneer de wetenschappelijke consensus omtrent de antropogene oorzaak van een versnellende opwarming alsmaar duidelijker wordt (1) de realiteit hopeloos verdraaid wordt. In een recent onderzoek in het Verenigd Koninkrijk waren 56% van de meer dan 2000 geïnterviewde volwassenen de mening toegedaan dat de wetenschappers nog ernstig verdeeld zijn over de antropogene oorzaak van de huidige opwarming. En ook in België is de situatie abominabel. Een recente opiniepeiling heeft aangetoond dat in dit land één op de drie mensen nog altijd niet wil aanvaarden dat de mens de hoofdverantwoordelijke is voor de hedendaagse klimaatdestabilisatie. De KMI-communicatie (overgenomen door HLN en DM) zal hier niet bij helpen. We zijn nochtans aanbeland op een punt in de geschiedenis waar gebrek aan actie om de broeikasgasuitstoot ernstig terug te dringen gewoonweg onverantwoord en uiterst gevaarlijk is.

(1) Zie daarover ook mijn recente review van Nature en Science-artikels: http://www.petertomjones.be/content/view/129/1/ )

 ***

RECHTZETTING (Knack) 

Verder onderzoek van deze kwestie toonde aan dat KMI "verkeerd werd begrepen" door HLN. Op de website van Knack (niet in HLN dus!) verscheen de volgende rechtzetting. 

Knack
CO2: welles, nietes
01/08/2007 15:00

"CO2 is niet de grote boosdoener bij de opwarming van de aarde." Dat meende Het Laatste Nieuws te mogen concluderen uit een "onthullend" nieuw KMI-klimaatrapport dat de krant al kon inkijken. "Volledig fout geïnterpreteerd", zegt klimatoloog Luc Debontridder van het KMI nu.

Nogal wat mensen zullen de wenkbrauwen gefronst hebben toen ze in Het Laatste Nieuws lazen hoe het KMI de rol van CO2 bij de klimaatverandering minimaliseert. Volgens de krant beweert klimatoloog Luc Debontridder dat "koolstofdioxide (CO2) onmogelijk de doorslaggevende rol speelt die er nu van wordt gemaakt". Zijn de internationale Kyotodoelstellingen dan nutteloos?

"Ik zou compleet getikt zijn om als wetenschapper te zeggen dat koolstofdioxide niet de grote boosdoener is van de opwarming van de aarde", vertelt dezelfde Debontridder aan Knack. "Het nieuwe klimaatrapport van het KMI is fout geïnterpreteerd. De opwarming van de aarde van de laatste twintig jaar is wel degelijk hoofdzakelijk door CO2 veroorzaakt."

18 graden onder nul

De verwarring vraagt enige uitleg. Er bestaan verschillende soorten broeikasgassen. Zo zijn er de broeikasgassen die op natuurlijke wijze aanwezig zijn in de atmosfeer - daar maakt waterdamp een relevant deel van uit - en broeikasgassen die door de mens worden veroorzaakt. Waterdamp is de belangrijkste factor voor de natuurlijke opwarming van de aarde, terwijl koolstofdioxide wel degelijk de grootste oorzaak is van de geforceerde opwarming van de aarde. "We mogen niet vergeten dat het natuurlijke broeikaseffect een noodzaak is om te kunnen overleven. Zonder waterdamp en andere natuurlijke gassen leefden wij hier bij een gemiddelde temperatuur van 18 graden onder nul", legt Debontridder uit. "Het versterkte broeikaseffect zorgt voor de problemen en koolstofdioxide is daar voor zestig procent verantwoordelijk voor."

Lijdzaam toezien

De krant insinueert dat de mens enkel lijdzaam kan toezien hoe het klimaat verandert omdat wij toch geen invloed zouden kunnen uitoefenen op de natuurlijke factoren. Het probleem met het klimaat is echter dat door toedoen van de mens de hoeveelheid 'artificiële' gassen (voornamelijk koolstofdioxide, lachgas en methaan) drastisch stijgt. Het feit blijft dus dat de mens het versterkte broeikaseffect en zijn negatieve gevolgen veroorzaakt door fossiele brandstoffen te verbranden en door bossen om te hakken.

Debontridder gelooft in de maatregelen uit het Vlaamse klimaatbeleidsplan en is blij met de bewustwording rond de klimaatproblematiek. "Het kan niet verder zoals het nu bezig is, maar we moeten de mensen ook niet de daver op het lijf jagen. Het is niet zo dat Brugge binnen vijftig jaar aan het strand ligt."

***

NASCHRIFT Debontridder: Ondertussen heeft klimatoloog Luc Debontridder van het KMI expliciet gesteld dat het hier om een ongelukkig misverstand gaat. Het KMI-rapport dat eind deze maand gepubliceerd wordt zal een overzicht bevatten van de evolutie van zonneschijn, temperatuur en neerslag in België waaruit zal blijken dat ook in België het klimaat verandert. Voor het overige sluit het KMI zich aan bij de conclusies van het IPCC.