Peter Tom Jones

Onderstaand interview met Alma De Walsche en Peter Tom Jones verscheen in het weekblad Veto (24/11/2008) naar aanleiding van de diverse activiteiten over transities en transition towns. Een mooie samenvatting van de verhouding tussen transitiemanagement en transition towns.

De avond past in een reeks van lezingen van het Masereelfonds. Zij willen met een avond als deze politici, koks en particulieren sensibiliseren om over te schakelen op duurzame voeding. Dat is nodig, want door de aard van het voedsel en door de grote transportbewegingen die het maakt, is het westerse eetpatroon erg milieubelastend. Lokale teelt en het verminderen van de vleesconsumptie zorgen ervoor dat de uitstoot van broeikasgassen sterk gereduceerd kan worden. Hoewel het restaurant volgeboekt en het hoofdgerecht al geserveerd was, mochten we toch nog binnen. Er werd ons zelfs tijdelijk de stoel van de burgemeester toegewezen — hij zou toch later komen — om wat te kunnen proeven van het uit duurzame en eerlijke producten bestaande, vegetarische gerecht. Chef-kok Tino Don Porto Carero vergast ons met onder andere pompoen-currysoep, Stroganoff van seitan en linzen, en speculoos-honing sojaijs. Misschien dat de gemiddelde Bourgondiër hier nog niet direct van gaat watertanden, maar wie enigszins openminded is, kan dit gerecht zeker waarderen.
 

Transition Town

Het veranderen van je eetpatroon is echter maar een van de zaken die een mens kan doen om onze ecologische voetafdruk te verkleinen. Andere initiatieven om een duurzamere samenleving te verwezenlijken schieten als paddenstoelen uit de grond, en ook daar wil het Masereelfonds aandacht aan besteden. Zo kan u op dinsdagavond naar een lezing over zogenaamde Transition Towns. Materiaalkundig ingenieur en klimaatgoeroe Peter Tom Jones en Alma De Walsche van het weekblad MO* laten al eens in hun kaarten kijken.

De term transition town heeft te maken met transitie, iets wat tot het veld van de duurzame ontwikkeling behoort. Deze laatste term werd al snel geassocieerd met allerlei milieuinstanties en -groeperingen, waardoor sommigen dieper en grondiger wilden denken. “Het doel ervan is om tot een ecologische hervorming van het systeem te komen. Daarbij wordt een langetermijnvisie van enkele decennia voor ogen gehouden en er wordt gekeken naar de rol die elke actor kan spelen. De duurzaamheidsproblemen waarvoor we vandaag staan, worden niet door één actor opgelost,” aldus de Walsche.

Een experimenteel onderdeel hiervan zijn de Transition Towns, ontstaan in Engeland. Daarbij nemen werkgroepen uit de gemeenschap het initiatief duurzame veranderingen door te voeren wat betreft verschillende aspecten van die gemeenschap. De Walsche: “Een belangrijk element is de aandacht voor het herlokaliseren van de economie. Momenteel zijn we enorm afhankelijk van transport, met name van olie. Als de gemakkelijk ontginbare olie op is, zal de transportkost erg hoog oplopen, en moeten we ons wel aanpassen.”

Op de vraag of dat in een steeds meer geglobaliseerde wereld haalbaar is, antwoordt Jones: “De economie moet voor een gedeelte deglobaliseren. Bits en bytes, die kunnen mondiaal rondgestuurd worden, maar voedsel en energie moeten we opnieuw veel lokaler produceren en consumeren. Dat vereist wel meer politieke globalisering en internationale samenwerking.”

Nog volgens Jones gaat een lage milieu-impact niet per se samen met een inperking van de luxe waaraan het Westen zo gewend is: “Door maximaal te kiezen voor eco-efficiënte technologie, slimme en zuinige apparaten, rationeel energiegebruik, groene stadsplanning en dergelijke meer is het perfect mogelijk om een hoge levenskwaliteit te realiseren met een lage klimaat- en milieudruk. In de meest relevante consumptiesectoren zoals voeding, wonen en mobiliteit is die uitdaging mijns inziens perfect realiseerbaar.”
 

Leuven?

In het buitenland kent men de Transition Towns al vrij lang. De Walsche: “Ze zijn ontstaan in Totnes, een stadje in het Verenigd Koningkrijk. Van daaruit zijn de ideeën verspreid naar meer dan 200 steden in Engeland en 50 in Nieuw-Zeeland. Ook in Vlaanderen is men sinds enkele maanden bezig, onder impuls van de Aardewerkbeweging. Transitie Initiatief Gent heeft de ambitie de eerste Vlaamse Transition Town te realiseren. Ook in Herent en Leuven zijn er plannen — dichtbewoonde steden kennen heel wat mogelijkheden op het vlak van mobiliteit, wonen, voeding, afvalbeheer, water- en energiegebruik.”

Dan blijft er nog het probleem van armoede. Minder gegoede mensen hebben vaak het geld niet om te participeren in ecologische projecten. Jones meent dat daar nog wat werk aan de winkel is: “Transitiemanagement houdt mijns inziens te weinig rekening met de sociale factor. Voor mij is dat evenwel evident. Een transitie moet niet alleen ecologisch effectief maar ook sociaal rechtvaardig zijn. Maatregelen en instrumenten moeten dus steeds sociaal getoetst worden. Een transitie naar een arbeidsintensieve, lage-koolstofeconomie zal alleszins heel wat nieuwe jobs creëren, waardoor de verhouding tussen arbeid en milieu veel interessanter zal zijn dan in de huidige economie.”

“Wat de Transition Towns zelf betreft: die gaan zeker over sociale aanpassingscapaciteit. Een kernbegrip uit het transitiedenken in Totnes is resilience, weerbaarheid. Samenlevingen moeten weerbaar en schokbestendig zijn, want we gaan schokken krijgen. Hoe lager het inkomen, hoe relevanter die veerkracht zal worden,” aldus Jones.

Hoewel Transition Towns volledige bottom-up processen zijn, zal volgens Jones ook een verankering in de samenleving moeten komen d.m.v. internationale en nationale wetgeving, om het slagen van een duurzaamheidtransitie te garanderen. “Dát is de uitdaging voor het komende politieke jaar. Tegen eind 2009 moeten de krijtlijnen van een nieuw klimaatakkoord vastgelegd zijn. We staan voor een historisch kruispunt: de keuzes die we in de komende jaren maken, zullen beslissend zijn.”

Dinsdag 25 november om 20u zullen Peter Tom Jones en Rudy Dhont (K.H.Leuven) hun visie geven op transitiemanagement en Transition Towns in C.C. Oratoriënhof, Mechelsestraat 111. Alma De Walsche is moderator van de avond