Peter Tom Jones

Vandaag in De Standaard (19/5) staat een duidingsartikel over de nieuwe reeks DE ESSENTIE, waarin vorige week ook 'mijn' nieuw boekje 'Klimaatcrisis: Het failliet van het klimaatscepticisme' verscheen. 

CLOSE-UP UITVINDER BONGO-BONNEN RICHT UITGEVERIJ OP 'De Essentie', heet de eerste worp van uitgeverij Luster. De reeks bestaat uit twaalf boekjes rond een actueel thema. Het zijn verdiepende werkjes die maar één uur leestijd vragen om weer helemaal mee te zijn.

Geert Sels

Kranten voorzien de feitenstroom regelmatig van achtergrond. Hoe zit iets ook alweer in mekaar? Wie zijn de betrokkenen? Wat is de historiek? Wat zijn vergelijkbare gebeurtenissen?

Er zijn ook reeksen boekjes die ons helpen bij het levenslang leren. Sinds in 1991 DOS for dummies van de persen rolde, bestaat er wereldwijd een vracht eerstehulpboekjes over elk denkbaar onderwerp. Beschikbaar in het Arabisch, Chinees, Russisch, Japans en desnoods zelfs in het IJslands. In het Nederlands alleen al zijn er zo'n tweehonderd titels.

Ergens tussen dat aanbod in bevindt zich De Essentie, de reekstitel waarmee de nieuwe uitgeverij Luster zopas op de markt is gekomen. De initiatiefnemer Marc Verhagen (39) wil daarmee duiding bieden bij het nieuws dat ons dagelijks tot aan de lippen staat.

'Er ís natuurlijk al duiding en achtergrondinformatie beschikbaar', zegt hij. 'Radio 1 doet het op negentig seconden en kranten plaatsen leeswijzers. Wij gaan het doen in negenduizend woorden. Dat is rond de vijftig bladzijden. Eén uur lezen en je bent weer mee.'

De jongste jaren worden er opvallend veel syntheseboeken gepubliceerd. Er zijn geschiedenissen van het reizen, van de roes, van de angst, van het geluk en, in het geval van Bill Bryson, zelfs van bijna alles. Een generalist als Peter Watson verzamelde alle ideeën die de mens een stap vooruit deden zetten en vulde er een baksteendik boek mee.

'Mensen zijn overdonderd door informatie', zegt Verhagen. 'We hebben veertig televisiekanalen, kranten, magazines, blogs, nieuwssites, gsm-alerts, en dat alles zonder ophouden. In zo'n veelheid verlangt een mens naar overzicht. Dat verklaart allicht de vraag naar syntheseboeken. Met De Essentie willen we een gidsfunctie opnemen en kernachtig uitleggen hoe iets in mekaar zit.'

Gat in de markt

Bij zijn doorlichting van de boekenmarkt viel het hem op dat de meeste boeken rond de 250 pagina's dik zijn en ongeveer 20 euro kosten. De lezer moet dus al vrij gemotiveerd zijn om eraan te beginnen en moet bereid zijn om dat budget uit te trekken. Een segment dat nog open lag, was het laagdrempelige werk. De boekjes van De Essentie zijn klein, dun en kosten amper 5,95 euro.

Nu weet Verhagen wel hoe hij gaten in de markt moet opsporen. Na een economie-opleiding en enkele jaren als copywriter, zette hij op zijn dertigste met een vennoot de website Weekendesk op. Hun product werd later verfijnd tot de Bongo-bonnen, het cadeaudoosje met thematische trips. Het concept sloeg aan, werd uitgebreid tot zo'n vijftig modules en in licentie gegeven in de omringende landen. Toen de initiatiefnemers merkten dat de creativiteit erbij inschoot en ze veeleer managers geworden waren, verkochten ze hun merk. Dat was in 2007.

'De Bongobonnen waren ons boven het hoofd gegroeid', zegt hij. 'Het vervolg hoeft niet opnieuw zo hard te gaan. Bij een uitgeverij begin je bij elk project weer met een wit blad. Dat wil niet zeggen dat er geen ambitie is. In België bestaan er weinig bekende reeksen zoals The Lonely Planet of de Guide Michelin. Dat concept is helder en bekend. Ik denk dat het uitbreidbaar is naar andere domeinen. Naar maatschappelijke actualiteit, bijvoorbeeld.'

Verhagen is meteen met een set van twaalf boekjes op de markt gekomen. Zo kon hij in één keer duidelijk maken waar het de reeks om te doen is. Het is ook een substantiëler aanbod om op een display aan te prijzen. Anders zouden die kleine boekjes toch maar verzinken in de boekenberg. Elk boekje is gedrukt op drieduizend exemplaren en Libridis staat in voor de distributie.

De uitgeverij heeft nog een hele lijst met ideeën achter de hand. 'Die hebben we puur vanuit ons buikgevoel samengesteld. Eerst willen we kijken of de reeks aanslaat. Als dat het geval is, brengen we opnieuw een set uit. We weten nu dat we zo'n boekje op drie maanden kunnen maken.'

'Ik ben wel benieuwd of we in geval van acuut nieuws ook direct kunnen reageren. Bijvoorbeeld, de Mexicaanse griep breekt uit en de week daarna ligt daarover een boekje klaar.'