Peter Tom Jones

Interview met Peter Tom Jones verschenen in het ACW-blad Visie, 11/9/2009. Aanleiding was de aankondiging van het nieuwe jaarthema van het ACW - de omvorming (transitie) naar duurzame ontwikkeling - en het verschijnen van Terra Reversa.

Aardbol raakt oververhit 

Overstromingen, hittegolven, droogtes en oorlogen om vruchtbare grond en water. De opwarming van de aarde is niet langer een toekomstbeeld waar we ons zorgen moeten over maken. We ondervinden ze nu al aan den lijve. “De oplossingen zijn voorhanden”, zegt Peter Tom Jones, onderzoeksmanager aan de KU Leuven en pionier in de strijd tegen de klimaatverandering. De man komt met de fiets naar het interview, spreekt altijd af in een station, is vegetariër en houdt zijn vakantie in België.

Met de campagne ‘Anders kan ook’ focust het ACW op energiezuinige mobiliteit en wonen. Kunnen we daarmee een verschil maken?

Peter Tom Jones: “Absoluut. Die twee factoren zijn goed voor 40 tot 60 % van de totale CO2-uitstoot. Daarmee kun je dus wel degelijk het verschil maken. Wonen is het domein waar je het meest en op een relatief gemakkelijke manier de uitstoot kunt beperken. Door onder andere beter te isoleren en over te schakelen op groene energie.”

Zeker mensen met een laag inkomen kunnen zich vaak geen energiezuinige investeringen veroorloven.

Peter Tom Jones: “De overgang naar een duurzame samenleving is nog teveel een zaak van bedrijven. Die doen dat in de eerste plaats om hun productieproces te vernieuwen en te vergroenen, wat op zich natuurlijk een uitstekende zaak is. Probleem is inderdaad dat energiezuinige investeringen in eerste instantie geld kosten. Je verdient het terug, maar het geld moet er wel eerst liggen. Daarom zouden vakbonden en sociaal-culturele bewegingen nog veel meer in het debat aanwezig moeten zijn."

Is het dan de taak van vakbonden en sociaal-culturele organisaties om mee te werken aan een duurzame samenleving?

Peter Tom Jones: “Zeker en vast! We moeten de overgang naar een duurzame maatschappij realiseren: economisch, sociaal, ecologisch en financieel. Daarvoor hebben we de vakbonden en socia le beweg ingen absoluut nodig. Zij moeten ervoor zorgen dat die nieuwe samenleving niet alleen anders produceert en consumeert, maar dat ook op een sociaal rechtvaardige manier doet." Velen vrezen dat onze economie onderuit gaat als we teveel focussen op minder CO2- uitstoot.

Onze bedrijven zouden niet meer kunnen concurreren, met nog meer jobverlies als gevolg.

Peter Tom Jones: “Je moet de sociale gevolgen van milieumaatregelen altijd voor ogen houden. Je kunt veranderingen doorvoeren die fantastisch zijn voor het milieu, maar tegelijk een sociaal kerkhof veroorzaken. De producent zou bijvoorbeeld ecotaksen kunnen doorrekenen aan de consument door de productprijzen te verhogen. Daar worden de mensen met de kleinste koopkracht de dupe van. Dat is sociaal onrechtvaardig. Het kan ook anders. Huizen renoveren is bijvoorbeeld zeer arbeidsintensief. Je kunt er veel banen mee creëren. Werknemers uit zwakke sectoren kunnen zich omscholen naar sectoren van de toekomst. Een rapport van het Europees Vakverbond (EVV) besluit dat de omvorming naar een duurzame economie maar liefst 1,5 % meer jobs zou opleveren. Je kunt bijvoorbeeld blijven investeren in de auto-industrie, maar dan moet je die wel strenge voorwaarden opleggen. Autoconstructeurs moeten groene wagens produceren, met minder verbruik en minder uitstoot van broeikasgassen. Elektrische wagens bijvoorbeeld."

Waarom zou ik mijn gewoontes moeten veranderen voor die duurzame samenleving?

Peter Tom Jones: “Dat is een kwestie van ethiek voor mij. De mensen die het meest vervuilen, ondervinden er vaak het minste hinder van. Wie geld heeft om in de groene stadsrand te gaan wonen en met de zware auto door het stadscentrum te razen, heeft geen last van luchtvervuiling. Maar hij veroorzaakt ze wel."

Wat is dan een rechtvaardiger systeem?

Peter Tom Jones: “Op termijn geloof ik in een systeem van ‘individuele koolstofkredieten’. Elke volwassene krijgt dan een gelijk koolstof budget toebedeeld, pakweg op een kredietkaart. Die kredieten kun je dan opgebruiken of verhandelen. Op die manier vermijd je dat mensen met de grootste inkomens onbeperkt CO2 kunnen uitstoten.”

Moeten we veel luxe opgeven om tot een duurzame samenleving te komen?

Peter Tom Jones: “We zullen vooral aan levenskwaliteit inboeten als we niets doen. Luchtvervuiling, hittegolven, lawaaihinder, ziektes zullen ongenadig toeslaan. En opnieuw, het zullen de sociaal zwakkeren zijn die het eerste slachtoffer worden, hier en in het Zuiden, ouderen, kinderen, arme mensen. In een duurzame samenleving is er meer werk. We zullen met zijn allen kunnen genieten van schonere lucht, betere voeding. We zullen ons vlotter en veiliger kunnen verplaatsen, met het openbaar vervoer of door te wandelen en te fi etsen. De levenskwaliteit in de steden zal aanzienlijk verbeteren. Allemaal dingen die ons levenscomfort juist vergroten."

Maakt het nu echt zoveel uit of ik als individu meedoe aan die hele ‘klimaathype’?

Op mijn eentje kan ik toch niks veranderen. Peter Tom Jones: “Als iedereen dat denkt, is dat een voorspelling die zichzelf waarmaakt natuurlijk. Daarom is het belangrijk dat grote organisaties het voorbeeld geven, zoals de overheid en sociale organisaties. Het nieuwe ACW-gebouw in Schaarbeek is zo’n prachtig voorbeeld: een volledig passiefgebouw (met een minimaal energieverbruik, nvdr). Wanneer je een goed voorbeeld ziet, heb je niet langer het gevoel dat je alleen staat. Belangrijk is ook om groepen mensen te mobiliseren om samen hun gedrag te veranderen, zoals het project van de Klimaatwijken. De mens is nu eenmaal een groepsbeest.”

Lieve Van den Bulck