Peter Tom Jones

In het recentste nummer van het populair-wetenschappelijke tijdschrift EOS lanceert Rypke Zeilmaker een onverholen aanval op het concept van de ecologische voetafdruk. Het artikel in EOS is hieronder beschikbaar in pdf-vorm. In het Nieuwsblad van 17/2/2011 staat er een reactie van mijnentwege op dit EOS-artikel. Opmerkelijk aan het artikel in EOS is de opeenstapeling van feitelijke fouten (o.a. in de wiskundige formule die de auteur hanteert om de voetafdruk te bepalen) en suggestieve commentaren ("steeds meer wetenschappers", terwijl het gaat over (goede) artikels die al jaren meegaan). In zijn artikel wordt ook een citaat uit ons boek Terra Reversa (Jones/De Meyere) serieus verkeerd gekaderd. Laat het duidelijk zijn dat wij de ecologische voetafdruk NIET nodig hebben om de urgentie en de ernst van de ecologische crisis te duiden. Die volgt duidelijk uit niet-geagregeerde biofysische indicatoren zoals CO2-concentratie in de atmosfeer, zuurtegraad van de oceanen, snelheid van biodiversiteitsverlies etc. (cf. Rockström-diagramma, Nature, 2009)

In het boek dat ik samen met Roger Jacobs schreef in 2006 (Terra Incognita, GINKGO Peer Review, Academia Press, Gent) hebben wij trouwens tientallen blzn. gespendeerd aan de sterkten en de zwakten van het concept "voetafdruk", op basis van een zeer uitgebreide literatuurstudie. Daarin gaven we ook het verschil aan tussen terechte wetenschappelijke bedenkingen en zuiver ideologische aanvallen.

http://www.academiapress.be/terra-incognita.html

Tijdschrift Eos pakt uit met opmerkelijke aanval

Onder de titel 'Eén aarde volstaat' maken milieu-economen in het maandblad Eos gehakt van de ecologische voetafdruk. 'Toch vragen we te veel van de aarde', zegt milieudeskundige Peter Tom Jones. Koen Baumers

Hoeveel grond is er nodig om in je levensonderhoud te voorzien? Dat is de vraag die je beantwoordt als je je 'ecologische voetafdruk' berekent. De oppervlakte die nodig is voor de productie van de groenten die je opeet en de kleren die je draagt, voor de dieren die je opeet, voor de bomen die je CO{-2}-uitstoot compenseren, voor het opwekken van de elektriciteit die je verbruikt... Iedereen op de wereld heeft recht op 1,8 hectare, de gemiddelde Vlaming gebruikt er 5 à 6. We hebben drie aardes nodig om het huidige verbruik te kunnen produceren, luidt de gangbare opvatting. Conclusie: de voetafdruk moet kleiner.

Maar in het populair-wetenschappelijke tijdschrift Eos trekken enkele milieu-economen deze maand hard van leer tegen de ecologische voetafdruk. Professor Jeroen van den Bergh, bijvoorbeeld, een gerenommeerde Nederlandse milieu-econoom. 'Het gevaar bestaat dat mensen de grootte van de ecologische voetafdruk interpreteren als échte grond', is zijn kritiek. 'Maar er is niet genoeg grond om bossen te planten die de CO{-2}-uitstoot compenseren. De voetafdruk straft automatisch alle landen met veel bewoners op een kleine oppervlakte.'

'Eén aarde volstaat', is de conclusie van het artikel. 'Dat onze levensstandaard te hoog is, is gebaseerd op het principe van de ecologische voetafdruk. In België is de voetafdruk bij overheden tot op heden nog bijzonder populair. De kritiek op het concept valt in dovemansoren.'

Milieudeskundige dr. Peter Tom Jones van de KU Leuven is en blijft een voorvechter van de ecologische voetafdruk. 'De ecologische voetafdruk kan niet de complexiteit van de ecologische crisis vatten', beaamt hij. 'Maar wetenschappelijke tekortkomingen rechtvaardigen geen ideologische aanval op het concept. De auteur van het stuk in Eos is een van de centrale figuren achter de Nederlandse klimaatsceptische website climategate.nl. Hij misbruikt de kritiek op de voetafdruk om twijfel te zaaien over de ernst van de ecologische crisis. Op die manier saboteert hij de noodzakelijke overgang naar een milieuvriendelijke economie.'

'Wie in welk kamp zit is niet van belang in de milieudiscussie', reageert Rypke Zeilmaker, die het stuk voor Eos schreef. 'De echte experts zijn altijd veel genuanceerder dan de zelfverklaarde milieudeskundigen. Het milieubeleid mag zich niet laten leiden door het gevoel van alarm dat de voetafdruk creëert, maar alleen door verifieerbare feiten.'

'De conclusie van de bedenkers van de voetafdruk is wel juist: we vragen te veel van de aarde', zegt Peter Tom Jones. En de voetafdruk is daarbij wel degelijk handig. 'Je kan er heel gemakkelijk mee vergelijken hoe zwaar een doorsnee Europeaan het milieu belast in vergelijking met een doorsnee Afrikaan. Globaal gezien overbevragen we de draagkracht van de aarde. Dat blijkt uit de toenemende CO{-2}-concentratie in de lucht, de verzuring van de oceanen en het snelle verlies van de biodiversiteit. Door de voetafdruk kan zelfs eenleek begrijpen dat we de aarde te zwaar belasten.'

Overigens weet ook professor Jeroen van den Bergh dat we de aarde overbevragen. 'Dat blijkt uit veel concretere indicatoren zoals de CO{-2}-uitstoot en de klimaatverandering. Maar je kan vervuiling, zure regen en het gat in de ozonlaag niet omzetten in oppervlakte.'