|
Vlaanderen koploper in het verwezenlijken van duurzaam materialenbeheer
K.U.Leuven lanceert de Europese tak van het Center for Resource Recovery and Recycling (CR³)
Officiële perstekst K.U.Leuven
LEUVEN, 18/4/2011 – K.U.Leuven lanceert vandaag de Europese tak van het Center for Resource Recovery and Recycling (CR3) bij de opening van het 2nd International Slag Valorisation Symposium: the transition to SMM (Sustainable Materials Management). Voor de K.U.Leuven nemen Jef Roos (Voorzitter Raad van Bestuur), Koenraad Debackere (Algemeen Beheerder) en Peter Tom Jones & Bart Blanpain (beide CR³) het woord. Umicore en OVAM ondersteunen deze ontwikkelingen en worden vertegenwoordigd door Egbert Lox (Directeur Umicore R&D) en Henny De Baets (Adminstrateur-Generaal OVAM).
De transitie naar duurzaam materialenbeheer is een economische en ecologische noodzaak
Europa staat de komende decennia voor immense uitdagingen. De opwarming van de aarde in combinatie met de afhankelijkheid van buitenlandse fossiele brandstoffen en kritische grondstoffen dwingt Europa om werk te maken van een transitie naar een koolstofarme kringloopeconomie. Dr. Ir. Peter Tom Jones (CR³, Onderzoeksmanager aan de K.U.Leuven) stelt het als volgt: “Europa beschikt amper over reserves aan kritische grondstoffen zoals zeldzame aardmetalen, lithium, cobalt, germanium enz. Dit zijn nochtans grondstoffen die strikt noodzakelijk zijn voor de vergroening van de economie. Denk maar aan de noodzakelijke overgang naar elektrische voertuigen of het belang van zonnepanelen en windmolens voor de productie van hernieuwbare energie. Het probleem is echter dat de toegang voor Europa tot deze grondstoffen in de toekomst flink bemoeilijkt wordt. In het EU-jargon spreekt men over “supply risk”. De redenen hiervoor zijn: de groeiende, wereldwijde vraag naar deze grondstoffen, de beperkte aanwezigheid van deze mineralen, de geografische concentratie van de voorraden (én hun productie) in landen als China, de neiging om exportbeperkingen op te leggen aan deze grondstoffen, de moeilijkheid om alternatieve grondstoffen te vinden met dezelfde functionaliteit enz.”
Naar een Effective Raw Material Strategy
Dit alles maakt dat de Europese economie zich in een precaire situatie bevindt. De Europese Commissie is zich hier volop van bewust. In 2008 startte zij het Raw Materials Initiative. Zij liet vervolgens een onderzoek verrichten naar welke grondstoffen als kritisch moeten worden beschouwd. Zeldzame aardmetalen kwamen daar naar voren als het meest kritisch. De EC lanceerde in januari 2011 Resource Efficiency als een Flagship thema en momenteel wordt hard gewerkt aan een Effective Raw Material Strategy. Die moet een geïntegreerde strategie verschaffen die focust op industriële en wetenschappelijke innovatie. Grondstofefficiëntie, recyclage en systeeminnovaties zijn hierin essentieel zodat tegemoet kan worden gekomen aan de drievoudige uitdaging voor de EU: toekomstige competitiviteit, ecologische duurzaamheid en bevoorradingszekerheid. Peter Tom Jones vult aan: “We moeten de transitie maken naar een innovatieve recyclage-economie. Hierbij zullen we onze grondstoffen moeten herwinnen uit in Europa beschikbare afvalstromen in plaats van uitondergrondse mijnen in de rest van de wereld. In de toekomst doen we aan Urban Mining (grondstoffen uit afgedankte laptops, computers, gsm’s, auto’s) en Enhanced Landfill Mining (de geïntegreerde valorisatie van oude stortplaatsen als materiaal én energie). Door grondstoffen te recycleren, reduceert men het energieverbruik en de CO2-emissies. Zo heeft men voor de productie van aluminium uit schroot 95% minder energie nodig in vergelijking met aluminium uit bauxieterts. Hierdoor verhoogt men de Europese materialen- en energieautonomie én vermijdt men de ecologische en gezondheidsimpact van mijnbouwprojecten elders in de wereld.”
Vlaanderen als koploper in deze transitie
Voor het energie- en grondstofarme Vlaanderen geldt de grondstofuitdaging zelfs nog sterker dan voor Europa in zijn totaliteit. Wat Vlaanderen niet heeft qua grondstoffen, heeft het des te meer qua kennis en expertise inzake duurzaam materialenbeheer. Urban Mining (UM) en Enhanced Landfill Mining (ELFM) zijn geen loze woorden maar concrete praktijken die door bedrijven als Umicore en Group Machiels volop onderzocht (ELFM) en zelfs al bedreven (UM) worden.
Umicore is één van de mondiale leiders in complexe recyclagetechnologieën. Als enige bedrijf met kernactiviteiten in Vlaanderen stond het in de prestigieuze lijst van ‘s werelds meest duurzame en ethische bedrijven. Umicore investeert vandaag volop in de nieuwe recyclagetechnologieën van de toekomst. Zo heeft Umicore net een nieuwe installatie gebouwd om batterijen van wagens, gsm’s an laptops te recycleren. Ook de Vlaamse overheid investeert in de transitie naar duurzaam materialenbeheer. OVAM is de drijvende kracht achter Plan C, het Vlaamse transitienetwerk voor duurzaam materialenbeheer. De transitie die OVAM zelf heeft doorgemaakt – van afval- naar materialenbeheer – staat model voor de rest van Europa. Het nieuwe materialendecreet zal het afvalstoffendecreet vervangen. Een levenscyclusbenadering staat hierin centraal. Henny De Baets, Administrateur-Generaal van de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM): “Dit decreet moet de juridische basis leggen voor een geïntegreerd beleid gericht op de hele levenscyclus en zorgt tegelijkertijd voor een correcte omzetting van de nieuwe Europese kaderrichtlijn afvalstoffen. Want duurzaam beheer van materialen is geen lokaal verhaal en vergt dus een Europese en coherente aanpak om kans tot slagen te hebben. Vlaanderen heeft er dus alle baat bij dat de transitie naar een duurzaam materialenbeheer ook op Europees vlak wordt opgestart.”
KU.Leuven beschouwt duurzaam materialenbeheer als één van haar vlaggenschepen
De transitie naar duurzaam materialenbeheer vergt grootschalige investeringen in grensverleggend onderzoek. Algemeen Beheerder van de K.U.Leuven Prof. Koenraad Debackere beaamt het belang van dit onderzoek: “Duurzaam materialenbeheer is een economische en ecologische noodzaak die enkel succesvol kan worden ingevuld indien we daartoe de nodige wetenschappelijke en technologische kennis ontwikkelen en implementeren. Als internationale onderzoeksuniversiteit wil de K.U.Leuven hierbij resoluut mee het voortouw nemen. Bovendien heeft de K.U.Leuven, via K.U.Leuven R&D, een grote en rijke traditie in de samenwerking met verschillende economische en maatschappelijke actoren. Duurzaam materialenbeheer vereist én excellent wetenschappelijk onderzoek én een intense band met de economische en overheidsactoren die actief zijn op dit terrein. De K.U.Leuven is bijgevolg ideaal geplaatst om haar schouders onder deze grote uitdaging te zetten. Ze zal dit met volle kracht en overtuiging doen!” De K.U.Leuven is dan ook één van de leidende krachten in Vlaanderen in het interdisciplinair onderzoek naar het slim sluiten van materialenkringlopen. Twee concepten staan centraal:
• Interdisciplinariteit: Hiervoor werden diverse onderzoeksstructuren opgezet die zowel fundamenteel onderzoek (bv. Het Kennisplatform SMaRT-Pro², gefinancierd door het Industrieel Onderzoeksfonds (IOF)) als toegepast onderzoek verrichten (bv. Centrum voor hoge temperatuurprocessen en duurzaam materialenbeheer, gefinancierd door Umicore, Group Machiels en Aperam). Het nieuwe Center for Resource Recovery and Recycling K.U.Leuven (zie verder) focust op de recyclage en recuperatie van kritische en minder kritische grondstoffen. Maatschappelijke relevantie staat centraal!
• Samenwerking: De K.U.Leuven verricht het onderzoek naar duurzaam materialenbeheer in actieve samenwerking met andere kernactoren in Vlaanderen: de Vlaamse Overheid, OVAM, de Vlaamse Industrie, Plan C, het VITO en andere universiteiten. Bijvoorbeeld: in het recent toegekende IWT O&O Project Closing the Circle (6 MEURO budget) onderzoeken Group Machiels, K.U.Leuven, VITO en UHasselt, de technologieën die noodzakelijk zijn om Enhanced Landfill Mining daadwerkelijk toe te passen.
K.U.Leuven lanceert de Europese tak van CR³
Vandaag lanceert de K.U.Leuven de Europese tak van het prestigieuze Center for Resource Recovery and Recycling (CR3). CR³ is een in oorsprong Amerikaans Onderzoekscentrum met de steun van topbedrijven en de National Science Foundation. De K.U.Leuven is de eerste, volwaardige niet-Amerikaanse academische partner van CR3. CR³ K.U.Leuven Site director Prof. Bart Blanpain stelt daarover: “Het CR3 netwerk is recent opgericht om oplossingen te zoeken voor de nakende schaarste aan grondstoffen. Vandaag wordt het versterkt door de toetreding van de K.U.Leuven als Europese academische partner. Wij zijn daar heel blij mee omdat we hiermee samen met onze collega’s van de Noord-Amerikaanse topuniversiteiten WPI en Colorado School of Mines een grote stap zetten naar een globale aanpak van een globaal probleem. Andere Amerikaanse en Europese universiteiten, maar ook Aziatische academische partners zullen ongetwijfeld binnenkort ons netwerk vervoegen. Het samenwerkingsmodel is heel krachtig: de industriële leden en academische partners zitten samen rond de tafel om de meest prangende wetenschappelijke vragen te definiëren in een pre-competitief en open-innovatie kader. De vragen worden vervolgens in onderzoeksprojecten gegoten die aan de universiteit worden uitgevoerd door master- of doctoraatsstudenten met opvolging en steun van de industriële leden in ‘focus groups’, zodat de relevantie en goede voortgang van het werk gegarandeerd blijft. Heel belangrijk hierbij is dat de bedrijven zich zowel financieel als inhoudelijk engageren. De projecten die nu al in CR3 lopen bewijzen dat het onderzoekswerk zowel wetenschappelijk als technologisch innovatief is en een hoge maatschappelijke/industriële impact kunnen hebben: b.v. recyclage van zeldzame aardmetalen uit fosfors, de ontwikkeling van betere sorteringstechnieken voor hoogwaardige materialen, de recyclage van fotovoltaïsche materialen. Heel essentieel ook – misschien wel het allerbelangrijkste – aan het CR3 verhaal is dat we een extra troef in handen krijgen om talentvolle jongeren te overtuigen zich in dit domein actief te willen engageren. Ze begrijpen de maatschappelijke uitdagingen al en nu zien ze zo nog veel duidelijker de wetenschappelijke mogelijkheden om hiervoor oplossingen te bedenken door de samenwerking binnen de K.U.Leuven en op hoog internationaal niveau. Eens ze tijdens de master of het doctoraat de kracht van een open-innovatie omgeving hebben ervaren, zullen zij daarna de omwenteling verder aansturen en versnellen aan de universiteiten, in de bedrijfswereld en binnen de overheden. De industriële leden van CR³ K.U.Leuven – Umicore, Group Machiels, Metallo-Chimique, Nyrstar en ArcelorMittal – zijn net zoals wij heel gebrand om de activiteiten op te starten.”
Aftrap Internationale Symposium rond de valorisatie van residu’s
Vandaag wordt in Heverlee ook de aftrap gegeven van een driedaags internationaal congres rond de transitie naar gesloten materialenkringlopen. 26 internationale topsprekers uit de academische en bedrijfswereld delen hun inzichten met de 160 genodigden. Deze inzichten werden gebundeld in een peer-reviewed Symposiumboek (The Transition to Sustainable Materials Management, Eds. Jones et al., 390 pagina’s) dat vandaag aan de pers wordt voorgesteld. Jones: “In dit boek krijgt de lezer een perfect overzicht voorgeschoteld van de huidige stand van zaken van het wereldwijde onderzoek naar innovatieve valorisatietechnieken. Doorheen het boek worden cases voorgesteld van recuperatietechnieken voor zowel kritische (bv. germanium, cobalt, edele metalen) als minder kritische maar economisch wel cruciale grondstoffen (bv. chroom, nikkel, vanadium). De koppeling met de energie- en klimaatproblematiek staat ook centraal. Zo is er een aparte sessie gewijd aan geopolymeren. Dit zijn alternatieve binders voor cement. Hierdoor kan de klimaat- en energiebelasting van de cementindustrie drastisch ingeperkt worden.” Hiermee wordt opnieuw bevestigd dat de transitie naar duurzaam materialenbeheer zowel economisch als ecologisch noodzakelijk is.
|
